Thị trường dự báo blockchain: Oracle, AI và hạ tầng Layer 2

Thị trường dự báo đã tăng trưởng vượt ra khỏi giai đoạn thử nghiệm quy mô nhỏ để trở thành một công cụ tài chính chính thống xử lý hàng tỷ đô la mỗi tuần.
Để vận hành công bằng, chúng dựa trên hệ thống oracle blockchain, và gần đây bắt đầu tận dụng các tác nhân AI để đạt kết quả tốt hơn. Nhờ công nghệ blockchain Layer 2, giao dịch diễn ra tức thì và chi phí thấp.
Các tác nhân này xác minh kết quả thực tế nhanh chóng và chính xác. Không có công ty đơn lẻ nào kiểm soát quy trình này.

Giới thiệu

Khi đặt hai từ blockchain và thị trường cạnh nhau, có lẽ bạn sẽ nghĩ đến các sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung hoặc giao dịch meme coin. Tuy nhiên, blockchain không chỉ là một công cụ linh hoạt để xây dựng các thị trường dành cho tiền tệ, mà còn cho nhiều loại thị trường khác nhau. Bài viết này xem xét một lĩnh vực cụ thể mà blockchain đã thay đổi hoàn toàn, đó là Thị trường dự báo (Prediction Markets).

Thị trường dự báo là gì?

Bạn có thể tưởng tượng thị trường dự báo là nơi bạn suy đoán (đặt cược) vào kết quả của các sự kiện trong tương lai thay vì mua cổ phiếu hoặc vàng. Bạn mua và bán các hợp đồng trả tiền khi một sự kiện cụ thể xảy ra.

Ví dụ, thay vì đầu tư vào cổ phiếu truyền thống, nhà giao dịch có thể giao dịch dựa trên các câu hỏi như "Ai sẽ thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ?" hoặc "Cục Dự trữ Liên bang có hạ lãi suất sớm không?".

Cách thức hoạt động như sau. Người dùng mua cổ phần 'Có' hoặc 'Không'. Nếu dự đoán đúng, giá trị của cổ phần đó thường sẽ là 1 đô la. Nếu sai, giá trị sẽ về 0.

Giá của cổ phần này tăng giảm tùy theo tin tức và tâm lý của mọi người. Ví dụ, nếu một chính trị gia mắc lỗi trong cuộc tranh luận trên TV, các nhà giao dịch sẽ phản ứng ngay lập tức và giá cổ phần 'Có' của chính trị gia đó có thể giảm mạnh tức thì. Ngược lại, nếu có một báo cáo cho thấy lạm phát đang giảm, giá cổ phần 'Có' cho việc hạ lãi suất có thể tăng.

Lý do thị trường này mạnh mẽ là vì chúng tập hợp ý kiến của hàng ngàn người. Thường thì những dự đoán tập thể này cho thấy kết quả chính xác hơn các cuộc thăm dò ý kiến truyền thống hoặc khảo sát chuyên gia.

Bạn có thể tìm thấy thị trường cho hầu hết mọi chủ đề, từ chính trị, kinh tế, thể thao, văn hóa đại chúng (ai sẽ là Nhân vật của năm?), đến thậm chí là thời tiết.

Tại sao thị trường dự báo lại hữu ích?

Lý do thị trường dự báo hoạt động tốt là vì người tham gia đặt tiền của chính họ vào đó. Trong cờ bạc thông thường, sòng bạc luôn có thế thuận. Tuy nhiên, sự thành công trong thị trường dự báo phụ thuộc vào việc bạn hiểu thế giới thực tốt đến đâu.

Ngày nay, các thị trường này được coi là 'Nguồn sự thật' đáng tin cậy. Các mạng lưới tin tức lớn như CNN, CNBC và Wall Street Journal cũng thường xuyên hiển thị tỷ lệ cược (tỷ lệ thắng) từ thị trường dự báo bên cạnh các bài báo thông thường.

Điều này dựa trên suy nghĩ rằng đám đông thường biết nhiều hơn một chuyên gia duy nhất. Hơn nữa, khái niệm này hiện nay đang nhận được sự hỗ trợ từ AI. Các bot AI là phần mềm quét tin tức và dữ liệu cũng đang giao dịch trên thị trường này, giúp điều chỉnh giá nhanh hơn con người.

Blockchain và thị trường dự báo

Việc chuyển các thị trường này lên blockchain đã giải quyết nhiều vấn đề nan y. Các trang web truyền thống trước đây phụ thuộc vào niềm tin và tốn nhiều chi phí vận hành. Phiên bản blockchain đã cải thiện điều này theo một số cách sau:

Các trang web tập trung có thể dễ dàng bị đóng cửa. Ngược lại, các nền tảng phi tập trung chạy bằng mã được phân phối trên nhiều máy tính. Điều này khiến cho các kẻ tấn công ác ý rất khó tấn công hoặc phá hủy hệ thống.
Sử dụng blockchain cho phép người dùng giao dịch trực tiếp thông qua mã hợp đồng thông minh mà không cần môi giới. Nhờ công nghệ Layer 2, phí rất thấp và giao dịch diễn ra tức thì.
Hợp đồng thông minh xử lý thanh toán tự động. Điều này ngăn chặn sai sót của con người hoặc hành vi gian lận. Giờ đây, hàng tỷ đô la có thể di chuyển qua hệ thống này mà không cần công ty tập trung nắm giữ tiền mặt.
Về mặt kỹ thuật, bất kỳ ai có kết nối internet đều có thể sử dụng giao thức này. Điều này khuyến khích sự tham gia của đông đảo người dùng hơn. Tuy nhiên, tuy mã nguồn là mở, nhưng các ứng dụng thực tế có thể cần hạn chế quyền truy cập để tuân thủ quy định địa phương. Do đó, bạn bắt buộc phải kiểm tra luật pháp liên quan đến việc truy cập và sử dụng thị trường dự báo tại nơi bạn sinh sống.

Vai trò của Oracle Blockchain

Một trong những thách thức lớn của thị trường này là làm thế nào để xác định người chiến thắng. Mã máy tính làm sao biết ai là người thắng cử? Đây là lúc oracle xuất hiện. Oracle kết nối dữ liệu giữa blockchain và thế giới thực.

Vào năm 2026 này, oracle đã thông minh hơn nhiều so với vài năm trước. Ví dụ, một số oracle blockchain bao gồm các tính năng sau:

Bầu chọn tập thể: Mạng lưới người tham gia báo cáo sự thật và đặt cược vào đó. Nếu xảy ra bất đồng ý kiến, tòa án kỹ thuật số gồm những người nắm giữ token sẽ bỏ phiếu để đưa ra quyết định.
Xác minh AI: Oracle AI có thể đọc hàng ngàn trang tin tức và báo cáo chính phủ ngay lập tức. Chúng có thể thanh toán cược chỉ trong vài giây mà không cần chờ con người xác minh.

Tóm lại, oracle đảm bảo tính công bằng của hệ thống. Ví dụ, nếu bạn đặt cược vào ngày phát hành album của Taylor Swift, oracle có thể hiệu quả 'đọc' dữ liệu từ Spotify để thực hiện thanh toán tự động.

Tình hình hiện tại

Trước đây, từng có lo ngại rằng blockchain quá chậm. Vấn đề đó giờ đây phần lớn đã được giải quyết. Các blockchain mới nhất có thể xử lý hàng ngàn giao dịch mỗi giây, nhanh ngang bằng các ứng dụng đặt cược thể thao lớn.

Tuy nhiên, mặt pháp lý vẫn khá phức tạp. Mặc dù một số nền tảng lớn như Kalshi đã thắng trong các vụ kiện tại tòa án Mỹ để được phép đặt cược vào bầu cử, nhưng các tiểu bang cá nhân đang chống lại bằng các lệnh cấm riêng của họ.

Trong lĩnh vực tiền mã hóa, đang có sự bùng nổ tăng trưởng trên nhiều mạng lưới blockchain khác nhau. Polymarket rất nổi tiếng, nhưng hoạt động tại các nơi khác cũng đang tăng nhanh. Trên chuỗi BNB, các nền tảng như Prediction.Fun và Opinion Labs đã góp phần đưa khối lượng giao dịch tích lũy lên hơn 20 tỷ đô la, cho thấy nhu cầu là mang tính toàn cầu và không giới hạn ở một chuỗi cụ thể nào.

Ngoài ra, còn có sự tích hợp với các dApp trong DeFi. Giờ đây bạn có thể dùng vị thế cược làm tài sản thế chấp để vay, hoặc dùng để bảo vệ tài sản thực (bằng cách đặt cược vào lạm phát cao để cân bằng danh mục cổ phiếu).

Kết luận

Thị trường dự báo không còn là một thử nghiệm thú vị đơn thuần. Nó cũng là một công cụ tuyệt vời để thu thập thông tin đáng tin cậy trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Bằng cách cung cấp phần thưởng cho mọi người, và cả các bot AI, để chia sẻ thông tin mà họ biết, người dùng có thể có được bức tranh rõ ràng hơn về tâm lý thị trường và xu hướng vận động của thế giới.