Cơ chế và rủi ro của vàng được mã hóa

Vàng được mã hóa là việc chuyển đổi vàng vật lý thành token kỹ thuật số, trong đó thường 1 token tương đương với 1 ounce vàng vật lý hoặc một trọng lượng cụ thể.
Việc sở hữu phân đoạn theo đơn vị thập phân là khả thi, giúp đầu tư vào vàng với số vốn nhỏ mà không cần mua thỏi vàng đắt đỏ.
Đây là phương thức kết hợp sự ổn định của tài sản vàng với tính nhanh chóng của thị trường tài sản mã hóa và sự tiện lợi giao dịch 24/7.

Giới thiệu

Vàng đã được ưa chuộng như một phương tiện bảo vệ tài sản trong hàng ngàn năm. Đặc biệt khi nền kinh tế bất ổn, vàng được xem là tài sản an toàn. Tuy nhiên, việc sở hữu vàng vật lý có thể khá phức tạp. Nó nặng nề, khó vận chuyển và cần một nơi lưu trữ an toàn. Hơn nữa, việc mua thỏi vàng (gold bar) quá đắt đỏ đối với nhiều người.

Vàng được mã hóa cố gắng giải quyết các vấn đề này bằng cách đưa vàng lên blockchain. Đây là một phần của xu hướng Tài sản Thế giới Thực (RWA), tạo ra phiên bản kỹ thuật số của các thỏi vàng hoặc đồng xu vật lý. Khi ngày càng nhiều người mong muốn sự an toàn của vàng mà không gặp phiền toái khi lưu kho, thị trường này đang phát triển nhanh chóng.

Vàng được mã hóa là gì?

Vàng được mã hóa là token kỹ thuật số trên blockchain đại diện cho quyền sở hữu vàng vật lý thực tế. Các token này thường hoạt động giống như stablecoin, nhưng điểm khác biệt là chúng được gắn với giá vàng thay vì đồng USD.

Thông thường, 1 token có giá trị tương đương với một lượng vàng cụ thể như một troy ounce (khoảng 31,1g) hoặc 1g. Vàng thực tế được lưu trữ trong két an toàn của bên lưu ký (công ty chịu trách nhiệm bảo mật). Vì các token này tồn tại trên blockchain như BSC hoặc Ethereum, bạn có thể gửi cho bạn bè, giao dịch và sử dụng trong các ứng dụng tài chính giống như các loại tiền mã hóa khác.

Cơ chế hoạt động

Quá trình mã hóa vàng thường bao gồm ba giai đoạn chính sau đây.

Lưu ký: Nhà phát hành mua vàng vật lý (thỏi hoặc đồng xu) và lưu trữ trong két an toàn đã mua bảo hiểm. Điều này đảm bảo rằng token kỹ thuật số được hỗ trợ bởi giá trị trong thế giới thực.
Số hóa và phát hành: Nhà phát hành sử dụng hợp đồng thông minh để phát hành token kỹ thuật số trên blockchain. Số lượng token phát hành phải khớp với lượng vàng nắm giữ làm dự trữ (ví dụ: phát hành 100 token khi nắm giữ 100 ounce vàng).
Kiểm toán và chứng minh: Để duy trì niềm tin, các nhà phát hành uy tín thuê đơn vị kiểm toán độc lập để xác minh lượng vàng trong két khớp với lượng token đang lưu hành. Một số dự án sử dụng mạng lưới oracle như Chainlink để cung cấp bằng chứng dự trữ (PoR), đảm bảo tính minh bạch trên-chain.

Khi người dùng muốn thu hồi vốn đầu tư, họ có thể bán token trên sàn giao dịch hoặc trong một số trường hợp, đổi lại lấy vàng vật lý từ nhà phát hành (có điều kiện về số lượng tối thiểu và phí). Lúc này, token kỹ thuật số tương ứng sẽ bị tiêu hủy để duy trì sự neo giá 1:1.

Lợi ích của vàng được mã hóa

Khả năng tiếp cận và sở hữu phân đoạn: Thỏi vàng vật lý rất đắt, có thể lên tới hàng nghìn đô la. Thông qua mã hóa, nó có thể được chia nhỏ theo đơn vị thập phân để sở hữu, giúp bất kỳ ai có điện thoại thông minh cũng có thể đầu tư vào vàng.
Thanh khoản và hiệu quả 24/7: Thị trường vàng truyền thống chỉ mở trong giờ làm việc của ngân hàng và giao dịch có thể mất vài ngày để hoàn tất. Ngược lại, vàng được mã hóa được giao dịch trên sàn tài sản mã hóa hoạt động suốt năm, cho phép mua bán tức thì bất cứ lúc nào.
Minh bạch và bảo mật: Công nghệ blockchain cung cấp hồ sơ sở hữu không thể thay đổi. Kết hợp với các đợt kiểm toán định kỳ và bằng chứng dự trữ, nhà đầu tư có thể xác minh tính xác thực của tài sản dễ dàng hơn so với một số sản phẩm vàng giấy truyền thống.
Ứng dụng trong DeFi: Khác với vàng vật lý đang "ngủ đông" trong két, vàng được mã hóa có thể được khai thác. Bạn có thể dùng làm tài sản thế chấp cho khoản vay trong các giao thức DeFi hoặc thêm vào pool thanh khoản để kiếm lãi suất, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản.

Ví dụ điển hình

Tether Gold (XAUt): Được phát hành bởi công ty tạo ra USDT. Mỗi token theo dõi giá của 1 troy ounce vàng từ thanh London Good Delivery. Vàng được lưu trữ trong các két ở Thụy Sĩ.
Paxos Gold (PAXG): Được phát hành bởi Paxos Trust Company và chịu sự quy định của chính quyền bang New York. Mỗi token được hỗ trợ bởi 1 ounce vàng được lưu trữ trong két của Brink's ở New York.

Rủi ro và hạn chế

Mặc dù vàng được mã hóa là một sự đổi mới, bạn cần nhận thức được các rủi ro sau.

Rủi ro lưu ký: Khác với Bitcoin không cần tin tưởng, vàng được mã hóa đòi hỏi bạn phải tin tưởng rằng nhà phát hành thực sự nắm giữ vàng và sẽ thực hiện nghĩa vụ đổi trả. Nếu nhà phát hành phá sản hoặc quản lý dự trữ kém, giá trị token có thể giảm.
Bất ổn về quy định: Giống như toàn bộ thị trường tài sản mã hóa, các quy định liên quan đến stablecoin và RWA vẫn đang phát triển. Những thay đổi pháp lý có thể ảnh hưởng đến việc phát hành hoặc giao dịch token.
Thanh khoản thị trường: Dù đang tăng trưởng, thanh khoản của vàng được mã hóa trên các sàn giao dịch tài sản mã hóa vẫn thấp hơn so với thị trường vàng giao ngay toàn cầu khổng lồ.
Phí giao dịch: Bạn cần lưu ý đến phí giao dịch trên blockchain (gas fee) và phí lưu trữ, quản lý vàng mà nhà phát hành có thể thu.

Kết luận

Vàng được mã hóa đóng vai trò là cầu nối giữa tài chính truyền thống và nền kinh tế kỹ thuật số. Nâng cấp vàng theo cách hiện đại, nó mang đến lựa chọn tuyệt vời cho nhà đầu tư muốn bảo vệ tài sản trước lạm phát mà không gặp áp lực lưu trữ thỏi vật lý. Khi công nghệ Tài sản Thế giới Thực (RWA) ngày càng phát triển, tôi kỳ vọng sẽ thấy thêm khối lượng giao dịch, công cụ minh bạch và nhiều người hơn nữa sử dụng các token dựa trên vàng.