Quản lý rủi ro trong crypto: quy trình và chiến lược thực tiễn

Quản lý rủi ro liên quan đến việc thiết lập các mục tiêu rõ ràng và mức độ chấp nhận rủi ro trước khi bắt đầu giao dịch hoặc đầu tư.
Các rủi ro phổ biến trên thị trường tiền mã hóa bao gồm sự biến động của thị trường, tình trạng insolvent của sàn, lỗi người dùng và các lỗ hổng hợp đồng thông minh.
Bạn phải quản lý thua lỗ thông qua quy mô vị thế, lệnh cắt lỗ (stop-loss) và chốt lời (take-profit), cũng như việc lập kế hoạch tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận.
Đa dạng hóa thực sự có nghĩa là nắm giữ các tài sản có độ tương quan thấp, chẳng hạn như stablecoin hoặc tiền pháp định, thay vì nắm giữ nhiều loại altcoin khác nhau.

Quản lý rủi ro là gì?

Chúng ta liên tục quản lý rủi ro trong cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như khi lái xe, mua bảo hiểm hoặc chuẩn bị cho các chi phí y tế. Về cơ bản, quản lý rủi ro là quá trình đánh giá các khoản lỗ tiềm năng và chuẩn bị cho chúng.

Trong kinh tế học, quản lý rủi ro đề cập đến một khuôn khổ xác định cách các công ty hoặc nhà đầu tư xử lý rủi ro tài chính. Đối với các nhà giao dịch và nhà đầu tư, khuôn khổ này có nghĩa là quản lý sự tiếp xúc trên nhiều lớp tài sản khác nhau, bao gồm tiền mã hóa, giao thức DeFi, ngoại hối, hàng hóa, cổ phiếu, chỉ số và bất động sản.

Tài liệu này cung cấp tổng quan về quy trình quản lý rủi ro và trình bày các chiến lược giúp nhà giao dịch và nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro tài chính.

Quy trình quản lý rủi ro

Nhìn chung, quy trình quản lý rủi ro bao gồm năm giai đoạn: thiết lập mục tiêu, xác định rủi ro, đánh giá rủi ro, lập kế hoạch phản hồi và theo dõi.

Giai đoạn đầu tiên là xác định các mục tiêu chính. Điều này liên quan trực tiếp đến mức độ chấp nhận rủi ro. Bạn phải quyết định whether để theo đuổi tăng trưởng tích cực với sự biến động cao hay bảo toàn tài sản với lợi nhuận thấp hơn.
Giai đoạn thứ hai là xác định các mối nguy hiểm tiềm ẩn. Trên thị trường tiền mã hóa, bạn phải xem xét các yếu tố ngoài những biến động giá đơn giản. Điều này bao gồm tình trạng insolvent của sàn giao dịch, lỗi hợp đồng thông minh và các thay đổi về quy định.
Sau khi xác định được rủi ro, giai đoạn tiếp theo là đánh giá tần suất và mức độ nghiêm trọng dự kiến của chúng. Ví dụ, sự suy giảm thị trường diễn ra thường xuyên với mức độ nghiêm trọng khác nhau, trong khi việc ví bị hack hiếm khi xảy ra nhưng có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.
Giai đoạn thứ tư là phát triển các phản hồi cho từng loại rủi ro. Điều này có thể bao gồm việc đặt lệnh cắt lỗ, sử dụng ví phần cứng để lưu trữ tài sản hoặc tái cân bằng danh mục đầu tư.
Giai đoạn cuối cùng là kiểm tra hiệu quả của chiến lược. Vì thị trường tiền mã hóa hoạt động 24/7, nên việc theo dõi liên tục và điều chỉnh dựa trên điều kiện là cần thiết. Các chiến lược hiệu quả trong thị trường giá tăng có thể không hoạt động trong thị trường giá giảm.

Các loại rủi ro tài chính

Có nhiều lý do khiến một chiến lược có thể thất bại. Một nhà giao dịch có thể mất vốn nếu thị trường đi ngược lại vị thế futures, hoặc họ có thể thực hiện lỗ bằng cách bán trong hoảng loạn trong đợt suy thoái. Dưới đây là các ví dụ chính về rủi ro tài chính và cách giảm thiểu chúng.

Rủi ro thị trường (Market Risk): Rủi ro giá trị tài sản giảm do động lực thị trường. Bạn có thể giảm thiểu rủi ro này bằng cách đặt lệnh cắt lỗ cho mỗi giao dịch, đảm bảo vị thế được đóng tự động trước khi các khoản lỗ lớn hơn tích tụ.
Rủi ro thanh khoản (Liquidity Risk): Liên quan đến trượt giá khi tài sản không thể được mua hoặc bán nhanh chóng mà không ảnh hưởng đáng kể đến giá. Điều này có thể được giảm thiểu bằng cách giao dịch trên các thị trường có khối lượng lớn. Hãy thận trọng với các meme coin vốn hóa thấp hoặc token mới có thanh khoản thấp và dễ bị trượt giá.
Rủi ro tín dụng và rủi ro đối tác (Credit and Counterparty Risk): Về mặt lịch sử, điều này có nghĩa là người vay vỡ nợ. Trong tiền mã hóa, nó bao gồm rủi ro nền tảng nơi các sàn giao dịch hoặc nền tảng cho vay trở nên insolvent. Bạn có thể giảm thiểu rủi ro này bằng cách sử dụng các sàn giao dịch cung cấp Bằng chứng dự trữ (Proof of Reserves - PoR) minh bạch hoặc bằng cách nắm giữ tài sản trực tiếp trong ví phần cứng, loại bỏ nhu cầu tin tưởng vào bên thứ ba.
Rủi ro vận hành và kỹ thuật (Operational and Technical Risk): Bao gồm cả lỗi người dùng và lỗi kỹ thuật, vượt ra ngoài các sự cố đơn giản của doanh nghiệp. Nhà đầu tư có thể giảm thiểu điều này bằng cách kiểm tra kỹ địa chỉ ví trước khi gửi tiền, sử dụng Xác thực hai yếu tố (2FA) và hiểu rõ rằng các giao dịch blockchain là không thể đảo ngược.
Rủi ro hợp đồng thông minh (Smart Contract Risk): Một rủi ro đặc thù của tiền mã hóa, đề cập đến nguy cơ tin tặc khai thác lỗi hoặc lỗ hổng trong mã giao thức để đánh cắp tiền. Để giảm thiểu điều này, bạn chỉ nên sử dụng các giao thức DeFi đã trải qua các cuộc kiểm tra bảo mật của bên thứ ba một cách nghiêm ngặt.
Rủi ro hệ thống (Systemic Risk): Rủi ro toàn bộ thị trường sụp đổ cùng lúc. Hầu hết các tài sản trên thị trường tiền mã hóa có độ tương quan cao với Bitcoin. Để đa dạng hóa chống lại rủi ro hệ thống, bạn phải chuyển vốn ra khỏi việc chỉ đơn thuần mua các loại altcoin khác nhau. Bạn nên phân bổ cho stablecoin như USDT hoặc USDC, vàng được mã hóa (tokenized gold), hoặc các loại tiền pháp định truyền thống.

Chiến lược quản lý rủi ro phổ biến

Không có một cách hoàn hảo duy nhất để tiếp cận quản lý rủi ro. Các nhà đầu tư thường kết hợp nhiều công cụ khác nhau để phát triển danh mục đầu tư một cách an toàn.

Quy tắc giao dịch 1% (1% Trading Rule): Quy tắc giao dịch 1% giới hạn khoản lỗ tối đa mà một nhà giao dịch chấp nhận cho một lệnh giao dịch ở mức 1% tổng vốn tài khoản. Điều quan trọng là không được nhầm lẫn giữa kích thước vị thế và số tiền rủi ro.
Kích thước vị thế (Position Size): Tổng số tiền được phân bổ cho một đồng coin cụ thể.
Số tiền rủi ro (Risk Amount): Số tiền mất đi nếu lệnh cắt lỗ được thực thi.

Theo quy tắc 1%, nếu bạn có tài khoản 10.000 USD, bạn phải thiết kế các lệnh giao dịch của mình bằng cách sử dụng kích thước vị thế và cắt lỗ sao cho bạn chỉ mất 100 USD (1%) ngay cả khi dự đoán của bạn sai. Điều này ngăn tài khoản bị phá sản ngay cả khi thua lỗ liên tiếp. Mục tiêu dài hạn là đảm bảo các lệnh thắng bù đắp cho các khoản lỗ, vì vậy việc giữ mức lỗ nhỏ là chìa khóa.

Lệnh Cắt lỗ và Chốt lời (Stop-Loss và Take-Profit): Lệnh cắt lỗ giới hạn thua lỗ khi một lệnh giao dịch đi sai hướng, trong khi lệnh chốt lời đảm bảo lợi nhuận. Bạn nên lên kế hoạch cho những thứ này trước khi vào lệnh để loại bỏ cảm xúc khỏi quyết định. Trên thị trường tiền mã hóa biến động, lệnh cắt lỗ di chuyển (trailing stop-loss) cũng rất phổ biến. Phương pháp này nâng đường cắt lỗ khi giá tăng, giúp khóa lợi nhuận trong khi bảo vệ lợi nhuận trước các đà đảo chiều趋势 đột ngột.

Phòng ngừa (Hedging): Phòng ngừa liên quan đến việc mở hai vị thế triệt tiêu lẫn nhau. Ví dụ, nếu bạn đang nắm giữ Bitcoin trong lưu trữ lạnh (cold storage) lâu dài nhưng lo ngại về đà giảm ngắn hạn, bạn có thể xem xét việc mở một vị thế bán khống (short) nhỏ trên thị trường futures của Binance. Nếu giá giảm, lợi nhuận từ việc bán khống sẽ bù đắp cho khoản lỗ của tài sản nắm giữ lâu dài.

Đa dạng hóa và Stablecoin: Có một câu nói rằng không nên bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Tuy nhiên, nắm giữ 10 altcoin rủi ro cùng lúc và chúng đều lao dốc khi Bitcoin giảm thì không thực sự là đa dạng hóa. Đa dạng hóa thực sự bao gồm việc tích hợp các tài sản có mức tương quan thấp, như stablecoin, vàng được mã hóa, hoặc giữ một phần danh mục dưới dạng tiền mặt. Tuy nhiên, bạn phải nhận thức rủi ro stablecoins mất giá neo, hay còn gọi là rủi ro stablecoin. Bạn có thể giảm thiểu rủi ro cụ thể này bằng cách nắm giữ các loại stablecoin khác nhau, như USDC hoặc USDT.

Trung bình giá theo thời gian (DCA): Đối với các nhà đầu tư không muốn theo dõi biểu đồ liên tục hoặc giao dịch tích cực, DCA có thể là một công cụ quản lý rủi ro mạnh mẽ. Bằng cách đầu tư một khoản tiền cố định vào các khoảng thời gian đều đặn bất chấp giá cả, bạn có thể san bằng mức giá mua trung bình theo thời gian. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro mua đỉnh và ngăn chặn việc ra quyết định dựa trên cảm xúc.

Tỷ lệ Rủi ro - Lợi nhuận: Tỷ lệ rủi ro - lợi nhuận là một chỉ số tính toán rủi ro tiềm năng so với lợi nhuận tiềm năng. Tỷ lệ 1:2 hoặc 1:3 thường được sử dụng làm tiêu chuẩn. Ví dụ, nếu bạn chấp nhận rủi ro lỗ 100 đô la bằng lệnh cắt lỗ để thu lợi 300 đô la bằng lệnh chốt lời, thì tỷ lệ là 1:3. Điều này hàm ý rằng bạn có thể cuối cùng vẫn có lãi ngay cả khi một nửa số giao dịch của bạn thất bại.

Kết luận

Trước khi cam kết vốn, các nhà giao dịch và nhà đầu tư phải thiết lập một chiến lược quản lý rủi ro rõ ràng. Các rủi ro tài chính không thể tránh khỏi hoàn toàn, nhưng chúng có thể được quản lý đủ tốt. Quản lý rủi ro hiện đại không chỉ giới hạn ở các lệnh cắt lỗ đơn giản. Đó là một quy trình toàn diện bao gồm an toàn lưu trữ tài sản nghiêm ngặt để bảo vệ khóa riêng, hiểu rõ mức độ tiếp lộ với hợp đồng thông minh, và sử dụng các chiến lược như trung bình giá theo thời gian để điều hướng qua sự biến động.