Kripto Araştırması için Pratik 5 Adım
Kripto yatırımlarında kendi araştırmanızı yapmak kritiktir. Bu süreci yönetmek için beyaz kağıt, ekip geçmişi, tokenomikler ve geliştirme aktivitesini inceleyen
Toplulukta sürekli tekrar edilen bir tamlama vardır: "DYOR" (Kendi Araştırmanı Yap). Herkes yatırımları kendinizin incelemeniz gerektiğini söyler. Bunun önemli olduğunu kabul etebilirsiniz ancak nereden başlayacağınız konusunda kararsız hissedebilirsiniz. İşte dolandırıcılıkları süzmek ve gerçek değeri bulmak için pratik 5 adımlı bir rehber. Süreci net bir şekilde özetleyeceğim.
1. Beyaz Belge: "Bunu neden inşa ediyorsunuz?"
Beyaz belge (whitepaper), projenin iş planıdır. Genellikle teknik jargonla doludur ve zor görünmesini sağlar. Ancak yalnızca temel bir kavramı doğrulamanız gerekir.
- Birçok proje, blok zincirine ihtiyaç duymadan para toplamak için bir coin başlatır. Bu coine neden ihtiyaç duyulduğunu görmelisiniz. Mevcut servislere karşı bir avantaj sunuyor mu?
- Belirsiz vaadelere dayanan projelerden kaçının. "Küresel verilerin entegrasyonu" gibi büyük ifadeleri yoksayın. Bunun yerine belirli teknik yapıları arayın.
2. Ekip ve Ortaklar: "Yüzsüz liderlere güvenmeyin"
Şık web sitesi tasarımlarına aldanmayın. Nihayetinde işi insanlar yapar.
- Geliştirme ekibini LinkedIn'de aramalı ve geçmişlerini incelemelisiniz. Profil fotoğrafları yapay zeka ile üretilmiş sahteler gibi görünüyorsa veya geçmişleri belirsizse dolandırıcılıktan şüphelenmelisiniz.
- Bazı siteler "Google veya Samsung ile ortaklık" iddiasıyla logolar görüntüler. Çapraz doğrulama yapmalısınız. Ortaklığın gerçek olup olmadığını doğrulamak için ortağın haberlerini veya resmi web sitesini kontrol etmelisiniz.
3. Coin Ekonomisi: "Arzı kim tutuyor?"
Coinleri kimin tuttuğu ve ne zaman serbest bırakılacakları (kilit açma/ unlocking), fiyatı önemli ölçüde etkiler.
- Ekip veya erken dönem yatırımcılar toplam arzın %30–40'ından fazlasını tutuyorsa risk yüksektir. Piyasaya büyük miktarlarda satabilir ve bu da fiyatın çakmasına neden olabilir.
- Fiyabınız yükseldiği anda arz piyasaya yağabilir. "Vesting programını" kontrol etmek şarttır. Büyük kilit açmalarının ne zaman gerçekleştiğini bilmeniz gerekir.
4. Yol Haritası ve Geliştirme Durumu: "Teslim ediyorlar mı, yoksa sadece konuşuyorlar mı?"
Herkes bir plan (yol haritası) çizebilir. Önemli olan sözlerini tutup tutmadıklarıdır.
- Kodun depolandığı "GitHub" deposunu ziyaret edin. Kodu anlamanıza gerek yok. Yalnızca son güncellemeleri kontrol edin. Sık sık yapılan gönderiler (commits), ekibin çalıştığını gösterir. Sessizlik ortadan kaybolduklarını düşündürür.
- Telegram veya Discord kanallarına katılın. Tartışmaları karşılaştırın. Kullanıcılar yalnızca "fiyat ne zaman yükselecek" diye soruyorsa temkinli olun. Sağlıklı bir proje, teknoloji ve operasyonlar hakkında aktif soru-cevap içerir.
5. Dolandırıcılık Dedektörü: "Bunu duyarsanız kaçın"
Bir proje iyi görünse bile, bu ifadeler %99,9 dolandırıcılık olasılığını gösterir.
- "Aylık garanti N% kar"? Yatırımda garanti getiri yoktur. Bu klasik bir Ponzi şeması taktiğidir.
- "Arkadaş getirme bonusu"? Proje teknolojiden çok çok seviyeli pazarlamaya (yönlendirmeler) odaklanıyorsa, sürdürülemez olması muhtemeldir.
Sonuç
DYOR başlangıçta zahmetli ve zor hissettirebilir. Ancak varlıklarınızı korumak için bu çabayı yatırım yapmamalı mısınız? Başkasının tavsiyesine dayalı alım yapmadan önce, bu noktaları doğrulamak için sadece 10 dakika ayırın. Bunu yapmak yatırım kararlarınızın kalitesini önemli ölçüde artıracaktır.
