Kripto Piyasasında Risk Yönetimi Süreçleri ve Stratejileri

Risk yönetimi, alım satım veya yatırıma başlamadan önce açık hedefler ve risk toleransı belirlemeyi içerir.
Kripto piyasasındaki yaygın riskler arasında piyasa oynaklığı, platform iflası, kullanıcı hatası ve akıllı sözleşme açıkları bulunur.
Zararları pozisyon boyutlandırma, stop-loss (zarar durdur) ve take-profit (kar al) emirleri ile risk-ödül oranı planlaması üzerinden yönetmelisiniz.
Gerçek çoğullama, çeşitli altcoin türlerini tutmak yerine, stablecoinler veya fiat para birimleri gibi düşük korelasyona sahip varlıkları elinde tutmak demektir.

Risk Yönetimi Nedir?

Günlük hayatta sürekli olarak risk yönetimi yaparız; örneğin araç kullanırken, sigorta satın alırken veya tıbbi harcamalar için hazırlık yaparken. Esasen risk yönetimi, olası kayıpları değerlendirme ve bunlara hazırlanma sürecidir.

Ekonomide risk yönetimi, şirketlerin veya yatırımcıların finansal risklerle nasıl başa çıkacaklarını tanımlayan bir çerçeveyi ifade eder. Alım satım yapanlar (traderlar) ve yatırımcılar için bu çerçeve, kripto, DeFi protokolleri, forex, emtialar, hisse senetleri, endeksler ve gayrimenkul gibi çeşitli varlık sınıfları arasında maruziyeti yönetmek anlamına gelir.

Bu belge, risk yönetimi sürecine genel bir bakış sunmakta ve alım satım yapanların ve yatırımcıların finansal riskleri azaltmalarına yardımcı olacak stratejiler sunmaktadır.

Risk Yönetimi Süreci

Genellikle risk yönetimi süreci beş aşamadan oluşur: hedef belirleme, risk tanımlama, risk değerlendirme, müdahale planlama ve izleme.

İlk aşama, birincil hedefleri tanımlamaktır. Bu doğrudan risk toleransıyla bağlantılıdır. Yüksek oynaklıkla agresif büyümeyi mi yoksa daha düşük getirilerle varlıkları korumayı mı tercih etmeniz gerektiğine karar vermelisiniz.
İkinci aşama, potansiyel tehlikeleri tanımlamaktır. Kripto piyasasında, basit fiyat hareketlerinin ötesindeki faktörleri göz önünde bulundurmalısınız. Bu, borsa iflasları, akıllı sözleşme hataları ve düzenleyici değişiklikleri içerir.
Riskleri tanımladıktan sonra bir sonraki aşama, beklenen frekanslarını ve ciddiyetlerini değerlendirmektir. Örneğin, piyasa düşüşleri değişen şiddetle sık sık yaşanırken, cüzdan hacklemeleri nadir olur ancak yıkıcı sonuçlar doğurabilir.
Dördüncü aşama, her risk türü için yanıtlar geliştirmektir. Bu, stop-loss emirleri koymayı, varlık saklaması için donanım cüzdanları kullanmayı veya portföyü dengelemeyi içerebilir.
Son aşama, stratejinin verimliliğini kontrol etmektir. Kripto piyasası 7/24 çalıştığı için, koşullara göre sürekli izleme ve ayarlamalar gerekir. Boğa piyasasında etkili olan stratejiler ayı piyasasında çalışmayabilir.

Finansal Risk Türleri

Bir stratejinin başarısız olmasının birçok nedeni olabilir. Bir alım satımcı (trader), piyasa bir vadeli işlem pozisyonuna karşı hareket ederse fonlarını kaybedebilir veya bir düşüş sırasında panikleyerek satarak zarar realize edebilir. Aşağıda finansal risklerin temel örnekleri ve bunların nasıl azaltılacağı yer almaktadır.

Piyasa Riski: Piyasa dinamikleri nedeniyle varlık değerinin düşme riskidir. Bu riski, her işlem için bir stop-loss emri ayarlayarak, daha büyük kayıplar birikmeden önce pozisyonun otomatik olarak kapanmasını sağlayarak en aza indirebilirsiniz.
Likidite Riski: Varlıkların fiyatı önemli ölçüde etkilemeden hızla alınıp satılamaması durumunda yaşanan kayma (slippage) ile ilgilidir. Yüksek hacimli piyasalarda işlem yaparak bu riski azaltabilirsiniz. Düşük piyasa değerine sahip meme coinler veya düşük likiditesi olan ve kaymaya yatkın yeni tokenlar konusunda dikkatli olmalısınız.
Kredi ve Karşı Taraf Riski: Tarihsel olarak bu, bir borçlunun temerrüdü anlamına gelirdi. Kriptoda, borsalar veya borç verme platformlarının iflas etmesi gibi platform riskini içerir. Bu riski, şeffaf Rezerv Kanıtı (PoR) sunan borsaları kullanarak veya varlıkları doğrudan bir donanım cüzdanında tutarak üçüncü bir tarafa güvenme ihtiyacını ortadan kaldırarak azaltabilirsiniz.
Operasyonel ve Teknik Risk: Basit kurumsal arızaların ötesinde, hem kullanıcı hatasını hem de teknik arızaları kapsar. Yatırımcılar bu riski, fon göndermeden önce cüzdan adreslerini iki kez kontrol ederek, İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA) kullanarak ve blokzincir işlemlerinin geri döndürülemez olduğunu açıkça anlayarak azaltabilir.
Akıllı Sözleşme Riski: Kriptoya özgü bir risk olup, korsanların protokol kodundaki hataları veya açıkları istismar ederek fon çalma tehlikesini ifade eder. Bunu azaltmak için, sıkı üçüncü taraf güvenlik denetimlerinden geçen DeFi protokollerini kullanmalısınız.
Sistemik Risk: Tüm piyasanın birlikte çökme riskidir. Kripto piyasasındaki çoğu varlık Bitcoin ile yüksek korelasyondadır. Sistemik riske karşı çoğullama için, sadece çeşitli altcoin türleri satın almanın ötesine geçmelisiniz. USDT veya USDC gibi stablecoinlere, tokenize altına veya geleneksel fiat para birimlerine tahsisat yapmalısınız.

Yaygın Risk Yönetimi Stratejileri

Risk yönetimine yaklaşmanın tek bir mükemmel yolu yoktur. Yatırımcılar genellikle portföylerini güvenli bir şekilde büyütmek için birden fazla aracı birleştirir.

%1 Alım Satım Kuralı: %1 kuralı, bir alım satımcının tek bir işlemden kabul ettiği maksimum kaybı, toplam hesap sermayesinin %1'i ile sınırlar. Pozisyon büyüklüğünü risk miktarıyla karıştırmamak önemlidir.
Pozisyon Büyüklüğü: Belirli bir coine ayrılan toplam tutar.
Risk Miktarı: Bir stop-loss tetiklendiğinde kaybedilen tutar.

%1 kuralına göre, 10.000 dolarlık bir hesabınız varsa, tahmininiz yanlış olsa bile yalnızca 100 dolar (%1) kaybedecek şekilde pozisyon büyüklüğünü ve stop-loss'ı kullanarak işlemlerinizi tasarlamalısınız. Bu, ardışık kayıplar olsa bile hesabın batmasını önler. Uzun vadeli hedef, kazanan işlemlerin kayıpları karşılamasını sağlamaktır, bu yüzden kayıp boyutlarını küçük tutmak anahtardır.

Stop-Loss ve Take-Profit Emirleri: Bir stop-loss emri, bir işlem ters gittiğinde zararı sınırlarken, take-profit emri kazancı güvence altına alır. Karara duyguyu katmamak için işleme girmeden önce bunları planlamalısınız. Oynak kripto piyasasında, takip eden stop-loss (trailing stop) emirleri de popülerdir. Bu yöntem, fiyat arttıkça stop-loss çizgisini yükselterek kazancı kilitlemeye ve ani trend dönüşlerine karşı kârı korumaya yarar.

Korunma (Hedging): Korunma, birbirini dengeleyen iki pozisyon almayı içerir. Örneğin, Bitcoin'i uzun vadeli olarak soğuk cüzdanda tutuyorsanız ancak kısa vadeli bir düşüşten endişe ediyorsanız, Binance vadeli işlem piyasasında küçük bir kısa pozisyon (short) açmayı düşünebilirsiniz. Fiyat düşerse, kısa satıştan elde edilen kâr, uzun vadeli tutulan varlığın kaybını dengeleyecektir.

Çeşitlendirme ve Stabilcoinler: Tüm yumurtaları aynı sepete koymama sözü meşhurdur. Ancak, Bitcoin düştüğünde birlikte çakan 10 riskli altcoin tutmak gerçek çeşitlendirme değildir. Gerçek çeşitlendirme, düşük korelasyona sahip varlıkları, örneğin stabilcoinleri, tokenize edilmiş altını veya portföyün bir kısmını nakit olarak tutmayı içerir. Bununla birlikte, stabilcoin riski olarak bilinen, sabitleme (peg) kaybetme riskini kabul etmelisiniz. USDC veya USDT gibi çeşitli stabilcoin türlerini tutarak bu spesifik riski hafifletebilirsiniz.

Dolar Maliyet Ortalaması (DCA): Grafikleri sürekli izlemek veya aktif olarak alım satım yapmak istemeyen yatırımcılar için DCA güçlü bir risk yönetimi aracı olabilir. Fiyattan bağımsız olarak düzenli aralıklarla sabit bir tutar yatırarak, zaman içinde ortalama alma maliyetini yumuşatabilirsiniz. Bu, tepe noktasından alma riskini azaltmaya ve duygusal kararlar alınmasını engellemeye yardımcı olur.

Risk-Ödül Oranı: Risk-ödül oranı, potansiyel riski potansiyel ödüle karşı hesaplayan bir metriktir. 1:2 veya 1:3 oranı standart olarak sıklıkla kullanılır. Örneğin, 300 dolar kar almak (take-profit) için 100 dolarlık bir stop-loss riskini alırsanız, oran 1:3 olur. Bu, işlemlerinizin yarısı başarısız olsa bile nihayetinde kârlı olabileceğinizi ima eder.

Sonuç

Sermaye taahhüt etmeden önce, tüccarların ve yatırımcıların net bir risk yönetimi stratejisi belirlemeleri gerekir. Finansal riskler tamamen kaçınılamaz, ancak yeterince yönetilebilir. Modern risk yönetimi basit stop-losslarla sınırlı değildir. Özel anahtarları korumak için katı varlık saklama güvenliğini, akıllı sözleşme maruziyetini anlamayı ve oynaklığı yönetmek için dolar maliyet ortalaması gibi stratejileri kapsayan kapsamlı bir süreçtir.