Bitcoin'in Dijital Altın Olarak Konumu
Bitcoin ve altın, farklı kullanım alanlarına rağmen değer saklama aracı olarak sıkça karşılaştırılır. Her iki varlık da arz kıtlığı ve üretim maliyeti sayesinde
İnsanların bitcoine "dijital altın" demesinin bir sebebi var. Altın ile bitcoinin kullanım alanları tamamen aynı olmasa da, ikisi de "değer saklama aracı" rolüyle sıkça kıyaslanır. Kolay söylemek gerekirse, zaman geçtikçe değerinin büyük ölçüde çökmemesi için "değeri içinde barındıran bir kap" olarak görülen bir bakış açısı mevcut demektir.
Değer Saklama Aracı Nedir
Değer saklama aracı, bugünkü satın alma gücünü yarına taşıyan bir araçtır. Örneğin şu an 1 milyon liralık bir değere sahipseniz ve 1 yıl sonra da benzer satın alma gücünü koruyabiliyorsanız, "değeri sakladınız" diyebiliriz. Buna karşılık aynı 1 milyon lira, 1 yıl sonra satın alabildiklerinizi aniden azaltıyorsa, bu süreçte "değerin kaçtığını" hissederiz.
Burada pek çok kişinin aklına enflasyon gelir. Fiyatlar yükseldiğinde aynı parayla alınabilen şeyler azalır. Bu yüzden sadece nakit tutmanın zarar gibi hissettirdiği bir dönem gelir ve insanlar doğal olarak değerini daha uzun süre koruyan varlıklara (gayrimenkul, hisse senedi, altın, bitcoin vb.) yönelir. Bitcoinin dikkat çekmesi de bu bağlamda anlaşılabilir.
Bitcoinin Kıtlığı
Altının değerli olmasının büyük sebeplerinden biri kıtlıktır. Altın yerden sınırsız çıkan bir kaynak değildir. Çıkarılması maliyetlidir ve kolayca artırılamaz. Arzın aniden patlayıcı şekilde artması zor olduğu için, uzun süre değerini koruyan bir varlık olarak kabul görmüştür.
Bitcoin de bu yapıyı kasıtlı olarak taklit edecek şekilde tasarlanmıştır. Kilit nokta "toplam arzın sabit olduğu" noktasıdır. Bitcoinin emisyon üst sınırı vardır. Kolay söylemek gerekirse, birilerinin aklına koyup aniden daha fazla bitcoin basmasını engellemek amacıyla tasarlanmış bir varlıktır. Bu nokta insanlara altına benzer bir izlenim verir. "Talep artsa bile arz keyfi olarak artmazsa değer kolayca sulanmaz" sezgisi yüzünden budur.
Madencilik Denilen Edinim Maliyeti
Altının kıt olmasının yanı sıra "çıkarılması maliyetlidir" olması da önemlidir. Altın elde etmek için arama yapmalı, kazmalı, arıtmalı ve taşımalısınız. Bu süreçlerde maliyet oluşur ve bu maliyet, altının arzının kolayca artmasını engelleyen "fren" görevi görür.
Bitcoin de benzer şekilde "madencilik" denilen bir süreçten geçer. Burada madencilik yerin kazılması değil, bilgisayarın karmaşık hesaplamalar yaparak ağı işletmesi ve karşılığında yeni bitcoin basılması yapısını ifade eder. Bu süreçte de elektrik faturası ve ekipman masrafı gibi gerçek maliyetler oluşur.
Bu ne anlama geliyor? Bitcoin, sadece bir tuşa basıp basılıp çıkarılan bir form değil, belirli bir maliyet karşılığında elde edilen bir varlık olması bakımından altının üretim yapısına benzer. Tabii fiyatın maliyetle belirlendiğini basitleştirmek doğru olmaz ama "arz bedavaya artmaz" hissi pek çok insana altına benzer gelir.
Enflasyon Çağı ve Bitcoin
Enflasyon ortamında paranın değerinin yavaş yavaş erozyona uğradığı hissedilir. Buradaki önemli nokta "sıkı çalışıp biriktirdiğim satın alma gücünün, zaman geçtikçe doğal olarak azalıyormuş gibi görünmesi" algısıdır. Bu yüzden insanlar "değerin sulanma hızından daha iyi dayanan varlıklar" isterler.
Bu sırada bitcoin güçlü bir mesaj verir. "Arzı keyfi olarak artırılamayan dijital varlık." Bu mesaj, enflasyona dair endişesi olanlara çekici gelebilir. Özellikle altın uzun yıllardır bu rolü görmüştü ve bitcoin bu rolü dijital ortamda gerçekleştirmeye çalışan bir deney sayılabilir.
Buraya kadar okuyunca "Peki bitcoin altın gibi güvenli mi?" sorusu doğal çıkar. Sonuçtan başlayalım: dijital altın, bitcoinin altınla tamamen aynı olduğu anlamına gelmez; belirli karakterlerin (kıtlık, arz kısıtı, değer saklama beklentisi) benzediğine dair bir benzetmedir.
Altın tarihsel olarak uzun süre değer saklama aracı olarak kabul görmüş ve dalgalanma eğilimi görece düşüktür. Buna karşılık bitcoin henüz piyasanın olgunlaşma aşamasındadır ve fiyat dalgalanlığı yüksektir. Yani değer saklama aracı olarak fikri anlaşılabilir, ancak fiyatın daima istikrarlı olduğunu kabul etmek sakıncalı olur.
Sonuç
Bitcoinin altınla kıyaslanmasının temelinde iki sebebi var. Birincisi, arzı sınırlı olan kıtlığa sahip olması. İkincisi, madencilik denilen süreç sayesinde edinim maliyeti bulunması ve arzın bedavaya artmamasıdır. Enflasyon yüzünden paramın satın alma gücünün azaldığı hissi arttıkça insanlar bu karakterdeki varlıklara ilgi duyar.
Bitcoin'i anlamak en kolay bakış açısı, dijital çağda ortaya çıkan, arzı sınırlı bir değer saklama deneyi olarak görmektir. Altın uzun yıllar bu rolü gördüğü gibi, bitcoinin de bu rolü başarılı olup olmayacağına dair toplumsal bir uzlaşı oluşma süreci olarak bakılabilir.
