Spot vs. Perpetual Futures: กลไกและความเสี่ยง

การเทรด Spot คือการซื้อสินทรัพย์พื้นฐานโดยตรง ในขณะที่ Perpetual Futures คือสัญญาที่ติดตามราคาโดยไม่มีวันหมดอายุ Perpetuals เพิ่มความซับซ้อนผ่านอัตราดอกเบี้ยทุน (funding rates) และเลเวอเรจ การทำความเข้าใจกลไกเหล่านี้จำเป็นเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกบังคับปิดตำแหน่ง (liquidation) หรือการสูญเสียที่ไม่คาดคิด

การชำระบัญชีและกรรมสิทธิ์

ในตลาด Spot คุณแลกเปลี่ยนสินทรัพย์หนึ่งไปเป็นอีกสินทรัพย์หนึ่ง คุณเป็นเจ้าของสินทรัพย์โดยสมบูรณ์ หากคุณถือครอง Private Keys คุณจะมีกรรมสิทธิ์ในการดูแลสินทรัพย์นั้น ไม่มีความเสี่ยงจากคู่สัญญาในแง่ของการเคลื่อนไหวของราคาสินทรัพย์ มีเพียงความเสี่ยงเรื่องการดูแลสินทรัพย์ของเว็บไซต์แลกเปลี่ยนเท่านั้น Perpetual Futures เป็นสัญญา คุณไม่ได้เป็นเจ้าของสินทรัพย์พื้นฐาน คุณกำลังเดิมพันทิศทางของราคากับ Order Book ของเว็บแลกเปลี่ยน

กลไกอัตราดอกเบี้ยทุน (Funding Rate)

Perpetuals ไม่มีวันหมดอายุ ดังนั้นตลาดจึงใช้อัตราดอกเบี้ยทุนเพื่อยึดราคาสัญญาให้เท่ากับราคา Spot เมื่อราคา Perpetual ซื้อขายสูงกว่าดัชนีราคา Spot ผู้ถือ Long จ่ายให้ผู้ถือ Short เมื่อซื้อขายต่ำกว่า ผู้ถือ Short จ่ายให้ผู้ถือ Long การแลกเปลี่ยนเงินทุนนี้เกิดขึ้นเป็นระยะ โดยปกติทุกๆ แปดชั่วโมง ผมมองว่าการจ่ายค่าธรรมเนียมทุน (Funding) เป็นต้นทุนของเลเวอเรจ หากคุณถือตำแหน่งระหว่างช่วงที่ค่าธรรมเนียมสูง ผลตอบแทนของคุณจะลดลงไม่ว่าราคาจะไปทิศทางใด

เลเวอเรจและหลักประกัน (Margin)

การเทรด Spot โดยทั่วไปอยู่ที่อัตรา 1:1 คุณใส่เงินหนึ่งดอลลาร์เพื่อซื้อสินทรัพย์มูลค่าหนึ่งดอลลาร์ Perpetuals อนุญาตให้คุณวางหลักประกันเพื่อควบคุมมูลค่าเบ็ดเสร็จ (notional value) ที่มากขึ้น เลเวอเรจช่วยขยายผลกำไร แต่ก็ขยายผลกระทบของการผันผวนราคาเล็กน้อยด้วย การเคลื่อนไหว 1% บนตำแหน่งที่ใช้เลเวอเรจ 10 เท่า คือการเคลื่อนไหว 10% ของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินของคุณ ความจริงทางคณิตศาสตร์นี้บังคับให้เทรเดอร์ต้องมีความแม่นยำในจุดเข้าและจุดออก

โปรโตคอลการบังคับจำหน่าย (Liquidation)

ในการเทรด Spot มูลค่าบนกระดาษของคุณตกแต่คุณยังคงถือสินทรัพย์นั้นอยู่จนกว่าจะขาย คุณไม่สามารถติดหนี้จากการเคลื่อนไหวของราคาได้ ใน Perps หากหลักประกันของคุณต่ำกว่าข้อกำหนดการรักษาตำแหน่ง (maintenance requirement) เว็บแลกเปลี่ยนจะบังคับจำหน่ายตำแหน่งของคุณ พวกเขาปิดการเทรดโดยบังคับเพื่อคุ้มครองการสูญเสีย คุณสูญเสียหลักประกันเริ่มต้นทั้งหมด ในความผันผวนรุนแรง ความเลื่อนของราคา (slippage) ระหว่างการบังคับจำหน่ายอาจทำให้ยอดดุลติดลบ แม้ว่าเว็บแลกเปลี่ยนมักจะมีกองทุนประกันเพื่อครอบคลุมสิ่งนี้

ผู้ใดควรหลีกเลี่ยง Perpetuals

เทรเดอร์ที่ไม่สามารถติดตามตลาดอย่างต่อเนื่องควรหลีกเลี่ยง Perps หากคุณมองการเทรดเป็นการลงทุนแบบพักผ่อน Perps จะนำความเสี่ยงหางหนาม (tail risks) ที่ไม่จำเป็นมาให้ หากคุณขาดวินัยในการตั้งค่า Stop-loss ที่เข้มงวด เลเวอเรจจะทำให้คุณล้มละลายในที่สุด ผมแนะนำให้มือใหม่ยึดติดกับการเทรด Spot จนกว่าจะเข้าใจความลึกของ Order Book และวัฏจักรตลาด Perps เป็นเครื่องมือสำหรับการเก็งกำไรระยะสั้น ไม่ใช่การถือครองระยะยาว

กับดักโครงสร้าง

กับดักทางเทคนิคหลายอย่างคอยจับผู้ใช้ใหม่ Auto-Deleverage (ADL) เกิดขึ้นเมื่อกองทุนประกันหมด และตำแหน่งที่กำไรถูกปิดเพื่อประคับประคองบัญชี นอกจากนี้ Open Interest สามารถสร้างการเทรดที่แออัด ซึ่งสภาพคล่องในการออกจากตำแหน่งอาจหายไปทันที สุดท้าย การพึ่งพาข้อมูลการบังคับจำหน่ายมากเกินไปในฐานะแนวรับเป็นกลยุทธ์ที่อ่อนแอ ตลาดมักไล่ล่าสระสภาพคล่องเหล่านี้

รายการตรวจสอบก่อนเทรด

ก่อนเปิดตำแหน่ง Perpetual Futures ให้ตรวจสอบพารามิเตอร์เหล่านี้:

• ช่วงเลเวอเรจ: เลเวอเรจถูกตั้งไว้ที่ระดับที่จะอยู่รอดจากเทียนเดี่ยว (wick) 3-5% หรือไม่?
• อัตราดอกเบี้ยทุน: อัตราดอกเบี้ยทุนปัจจุบันเป็นประโยชน์ต่อทิศทางของฉันหรือไม่?
• ราคาบังคับจำหน่าย: คำนวณราคาที่แน่นอนที่ตำแหน่งจะสิ้นสุด
• หลักประกันรักษาตำแหน่ง: ฉันมีหลักประกันเพียงพอเพื่อหลีกเลี่ยงการเรียกหลักประกันเพิ่มหรือไม่?

คำนวณราคาบังคับจำหน่ายที่แน่นอนของการเทรดที่คาดว่าจะเกิดขึ้นก่อนเปิด อย่าพึ่งพาสรุปบน UI ของเว็บแลกเปลี่ยนเพียงอย่างเดียว คำนวณตัวเลขด้วยตัวคุณเองเพื่อยืนยันความอดทนต่อความเสี่ยงของคุณ