Mercados de previsão: oráculos e Layer 2

*瓦希里语（Kiswahili）翻译：

Soko la utabiri limekua zaidi ya majaribio madogo na sasa ni chombo cha kifedha kinachoshughulikia bilioni za dola kila wiki.
Linafanya kazi kwa usawa kwa kutumia mfumo wa orakuli za blocku, na hivi karibuni linaanza kutumia wakala wa AI ili kupata matokeo bora. Kwa teknolojia ya blocku ya Laya ya 2, shughuli za biashara ni za haraka na za bei nafuu.
Wakala hawa wanathibitisha matokeo halisi kwa usahihi na kwa kasi. Hakuna kampuni moja inayodhibiti mchakato huu.

Utangulizi

Unapopata maneno "blocku" na "soko" pamoja, huenda ukafikiria about soko la kripto linalodhibitiwa kati au biashara ya sarafu za memes. Hata hivyo, blocku ni chombo kinachoweza kujenga aina nyingi za soko, si zile za pesa tu. Makala hii inaangalia eneo maalum ambalo blocku limebadilisha kabisa, yaani Soko la Utabiri (Prediction Markets).

Soko la Utabiri ni Nini?

Unaweza kufikiria Soko la Utabiri kama mahali pa kutoa ubashiri (kubashiri) kuhusu matokeo ya matukio ya siku zijazo badala ya kununua hisa au dhahabu. Ni kununua na kuuza mikataba inayolipa faida ikiwa tukio fulani litatokea.

Kwa mfano, wafanyabiashara wanaweza kubadilishana badala ya kuwekeza katika hisa za kawaida kuhusu maswali kama, "Atashinda nani uchaguzi wa Rais wa Marekani?" au "Je, Benki Kuu ya Marekani itapunguza riba hivi karibuni?"

Hivi inavyofanya kazi: Mtumiaji hununua hisa ya 'Ndiyo' (Yes) au 'Hapana' (No). Ikiwa utabiri wako ni sahihi, thamani ya hisa hiyo kwa kawaida huwa dola moja. Ikiwa ni saiti, thamani yakuwa sifuri.

Bei ya hisa hii huenda juu na chini kulingana na habari na hisia za watu. Kwa mfano, ikiwa mwanasiasa atafanya makosa kwenye mjadala kwenye TV, wafanyabiashara watathiri papo hapo na bei ya hisa ya 'Ndiyo' ya mwanasiasa huyo inaweza kuanguka ghafla. Kinyume chake, ikiwa ripoti yaonyesha kwamba mfumuko wa bei unapungua, bei ya hisa ya 'Ndiyo' kuhusu kupunguza riba inaweza kupanda.

Soko hili ni lenye nguvu kwa sababu linakusanya maoni ya maelfu ya watu. Mara nyingi utabiri huu wa pamoja unatoa matokeo sahihi zaidi kuliko uchunguzi wa maoni wa jadi au maswali kwa wataalamu.

Unaweza kupata soko kwa karibu kila mada: siasa, uchumi, michezo, tamaduni maarufu (nani atakuwa mtu wa mwaka?), hata hali ya hewa.

Kwa Nini Soko la Utabiri ni la Manufaa?

Soko la utabiri hufanya kazi vizuri kwa sababu washiriki wanaweka pesa zao wenyewe kwenye mstari. Katika kamari ya kawaida, kasino daima iko katika nafasi yenye faida. Hata hivyo, mafanikio katika soko la utabiri yanategemea kiasi gani unaelewa vizuri ulimwengu halisi.

Leo hii, soko hizi zinazingatiwa kuwa 'Chanzo cha ukweli' cha kuaminika. Mitandao mikubwa ya habari kama CNN, CNBC, na Wall Street Journal pia inaonyesha mara kwa mara viwango vya ushindi (odds) vya soko la utabiri pamoja na ripoti za kawaida.

Hii inatokana na wazo kwamba umati wa umma kwa ujumla hujua zaidi kuliko mtaalamu mmoja. Zaidi ya hayo, dhana hii sasa inapata msaada kutoka kwa AI. Boti za AI, ambazo ni programu zilizoscan habari na data, pia zinashughulikia biashara kwenye soko hili na kusaidia kubadilisha bei haraka kuliko binadamu.

Blocku na Soko la Utabiri

Kusonga soko hizi kwenda kwenye blocku imesuluhisha matatizo mengi ya kudumu. Tovuti za zamani zilitegemea kuaminika na ziligharimu gharama kubwa za uendeshaji. Toleo la blocku limeiboresha hii kwa njia kadhaa:

Tovuti zilizodhibitiwa kati zinaweza kufungwa kwa urahisi. Kinyume chake, jukwaa lisilodhibitiwa linaendeshwa na msimbo uliogatuliwa kwa kompyuta nyingi. Hii inafanya kuwa vigumu sana kwa mtu waovu kushambulia au kuangamiza mfumo.
Kutumia blocku kunawawezesha watumiaji kufanya biashara moja kwa moja kupitia msimbo wa mkataba mahiri, hivyo hakuna haja ya wakala. Kutokana na teknolojia ya Laya ya 2, ada ni ndogo sana na shughuli za biashara hufanyika papo hapo.
Mikataba mahiri hushughulikia malipo kiotomatiki. Hii inazuia makosa ya kibinadamu na udanganyifu. Sasa kampuni kuu hahitaji kuhifadhi pesa taslimu, lakini bilioni za dola zinaweza kusonga kupitia mfumo huu.
Kiufundi, mtu yeyote aliye na muunganisho wa intaneti anaweza kutumia itifaki hii. Hii inavutia washiriki wengi zaidi. Hata hivyo, ingawa msimbo ni wazi, programu halisi inaweza kuhitaji kuzuia ufikivu ili kufuata kanuni za ndani. Kwa hiyo, ni lazima ukague sheria zinazohusu ufikivu na matumizi ya soko la utabiri eneo lako.

Jukumu la Orakuli za Blocku

Moja ya changamoto kubwa za soko hili ni jinsi ya kuthibitisha mshindi. Je, msimbo wa kompyuta unaweza kujua nani alishinda uchaguzi? Hapa ndipo orakuli inapoingia. Orakuli inaunganisha blocku na data ya ulimwengu halisi.

Mwaka wa 2026, orakuli ni akili zaidi kuliko miaka michache iliyopita. Kwa mfano, baadhi ya orakuli za blocku zinajumuisha kazi zifuatazo:

Kura ya Pamoja: Mtandao wa washiriki huripoti ukweli wakati wakiamini pesa zao. Ikiwapo kutojiana kwa maoni, mahakama ya kidijitali inayoundwa na wamiliki wa tokeni hufanya maamuzi kupitia kura.
Uthibitishaji wa AI: Orakuli za AI zinaweza kusoma maelfu ya tovuti za habari na ripoti za serikali papo hapo. Hazihitaji kusubiri mpaka mtu athibitishe, na zinaweza kubashiri ndani ya sekunde chache.

Kwa ufupi, orakuli inahakikisha usawa wa mfumo. Kwa mfano, ukibashiri kuhusu siku ya kutolewa kwa albamu ya Taylor Swift, orakuli inaweza kusoma data ya Spotify kwa ufanisi na kutekeleza malipo kiotomatiki.

Hali ya Sasa

Kilichopo, palikuwa na wasiwasi kwamba blocku ni polepole sana. Tatizo hili sasa limejibiwa kwa kiasi kikubwa. Blocku mpya zinaweza kushughulikia maelfu ya muamala kwa sekunde, ikifanya kazi haraka kama programu kubwa za kamari za michezo.

Hata hivyo, upande wa sheria bado ni mgumu. Baadhi ya jukwaa kubwa kama Kalshi zimeshinda kesi za mahakama nchini Marekani na kuruhusiwa kubashiri uchaguzi, lakini majimbo yanayoendelea binafsi yanapinga vikali vikwazo vyake.

Katika ulimwengu wa kripto, kuna ukuaji mkubwa unaoendelea katika mitandao mbalimbali ya blocku. Hata hivyo Polymarket ni maarufu, shughuli nyingine zinazidi kuongezeka. Katika mnyororo wa BNB, jukwaa kama Prediction.Fun na Opinion Labs zimechangia kufikia kiwango cha jumla cha biashara cha zaidi ya bilioni 20, na kuonyesha kuwa mahitaji ni ya kimataifa na sio ya mnyororo maalum.

Pia, kuna mwelekeo wa kuunganisha na programu ndani ya DeFi. Sasa unaweza kupata mkopo kwa kutumia nafasi yako ya ubashiri kama dhamana, au kutumia kulinda mali halisi (kwa kubashiri juu ya mfumuko wa bei wa juu ili kupunguza hatari ya portofolio yako ya hisa).

Hitimisho

Soko la utabiri si tena jaribio dogo la furaha tu. Ni chombo bora cha kukusanya taarifa za kuaminika katika maeneo mengi. Kwa kutoa tuzu kwa watu, na pia boti za AI, wanaoshiriki habari wao, watumiaji wanaweza kupata picha tulivu zaidi kuhusu hisia za soko na ulimwengu unakoelekea.