آنالوگ به عنوان یک راه حل جامع قابلیت همکاری بین زنجیره‌ای

۱. مقدمه اکوسیستم بلاکچین وارد دوران چندزنجیرهای (Multi-chain) شده است که با ظهور مداوم اَپچینهای مبتنی بر شبکه کاسموس (Cosmos)، شبکههای لایه دوم (Layer 2) مبتنی بر اتریوم، و ظهور شبکههای تکپارهکه (Monolithic) مانند سولانا، سویی (Sui) و آپتوس (Aptos) نمایان میشود. در حالی که خدمات نوآورانه و کارآمدی با استفاده از ویژگیهای این شبکههای متنوع ایجاد میشوند، مسائلی مانند تکهتکه شدن نقدینگی و چالشهای تجربه کاربری (UX) بهطور فزایندهای برجسته شدهاند. در پاسخ به این موضوع، پروتکلهای پیامرسانی متقابل زنجیرهای برای همکنشپذیری میانزنجیرهای، با نمایندگی از ورمهول (Wormhole) و لِیِرزیرو (LayerZero)، ظهور کرده و از طریق همکاری با شبکهها و برنامههای کاربردی مختلف، موقعیت خود را تثبیت میکنند. با این حال، این پروتکلها عمدتاً در انتقال پیام متقابل زنجیره و ساخت برنامههای کاربردی از طریق آن تخصص دارند، بدون اینکه دسترسی جامع به دادهها را در شبکههای متعدد فراهم کنند. بنابراین، هنگام توسعه dAppهای چندزنجیرهای (Cross-chain) که به دادههای چندین شبکه نیاز دارند، توسعهدهندگان باید یا ریسکهای تمرکزگرایی را بپذیرند و اجازه دهند پروتکل دادهها را استخراج و پردازش کند، و یا با پیچیدگی استفاده از پروتکلهای جداگانه از جمله موارد زیر دستوپنج نرم کنند:

پروتکلهای غیرمتمرکز نمایهسازی داده (Decentralized Data Indexing Protocols): پروتکلهایی که دادههای زنجیرهای مورد نیاز نهادهای خاص را پالایش کرده و قابل پرسوجو میکنند و به dAppها اجازه میدهند تا به اطلاعات مورد نیاز خود به سرعت و سهولت دسترسی پیدا کنند (مثال: The Graph). پروتکلهای اوراکل غیرمتمرکز (Decentralized Oracle Protocols): پروتکلهای توزیعشدهای که دادههای خارجی را به صورت ایمن و قابل اعتماد به یک شبکه بلاکچینی خاص ارائه میدهند و به قراردادهای هوشمند اجازه میدهند بر اساس اطلاعات خارجی اجرا شوند (مثال: Chainlink).

بدین ترتیب، توسعهدهندگان dAppهای چندزنجیرهای هم به پیامرسانی متقابل زنجیره و هم به دسترسی ایمن و راحت به دادههای زنجیرهای نیاز دارند. آنالوگ (Analog) قصد دارد با ارائه دسترسی یکپارچه توسعهدهندگان به این دو عملکرد اصلی، خود را به عنوان یک پلتفرم راهحل جامع همکنشپذیری معرفی کند. در این مقاله، ساختار آنالوگ را بررسی میکنیم و تحلیل میکنیم که چگونه راهحلهای همکنشپذیری را برای توسعهدهندگان dAppهای میانزنجیرهای ارائه میدهد.

۲. آنالوگ: یک راهحل همکنشپذیری All-in-One همانطور که ذکر شد، آنالوگ پلتفرمی است که از طریق توابع همکنشپذیری مستقیم بین شبکهها (مانند پل/پیامرسانی متقابل زنجیرهای) و توانایی تجمیع، نمایهسازی و پرسوجو از دادههای زنجیرهای از چندین بلاکچین، محیط توسعهای مناسب را برای توسعهدهندگان فراهم میکند. در حال حاضر، آنالوگ پیش از راهاندازی شبکه اصلی خود که برای اواخر سال ۲۰۲۴ برنامهریزی شده است، یک تستنتِ مشوقمحور (Incentivized Testnet) را اداره میکند و به کاربرانی که وظایف (Quests) مختلفی را تکمیل میکنند، پاداش ATP را میدهد؛ ATP سیستم امتیازدهی داخلی این پلتفرم است. کاربرانی که ATP انباشته کنند، بر اساس امتیازات تجمعی خود واجد شرایط ایردراپ توکن بومی $ANLOG خواهند بود. پس از راهاندازی شبکه اصلی، آنالوگ قصد دارد اتصالات خود را به تدریج گسترش دهد و این کار را با شبکههای مبتنی بر EVM مانند اتریوم، بایننس چین (BNB Chain)، پالیگون (Polygon) و آستار (Astar) آغاز کرده و به تدریج به سایر شبکهها گسترش دهد. پیش از آنکه به جزئیات ویژگیهای همکنشپذیری آنالوگ بپردازیم، ابتدا اجزای کلیدی آن یعنی «تایمچین» (Timechain) و «نودهای کرونیکل» (Chronicle Nodes) را درک میکنیم.

۲.۱. تایمچین (Timechain) در هستهی مرکزی آنالوگ، شبکه بلاکچینی به نام تایمچین قرار دارد. تایمچین تمام تعاملات رخ داده در پروتکلهای مبتنی بر آنالوگ را اعتبارسنجی و ثبت میکند و تمرکززدایی و امنیت پروتکل را تضمین میکند. تایمچین بر پایه Substrate SDK ساخته شده است؛ چارچوب ساخت بلاکچین پولکادوت (Polkadot)، و مکانیزم اجماع NPoS (نشاندارِ اثبات سهام) را همانند پولکادوت اتخاذ کرده است. این امر به دارندگان توکن بومی ($ANLOG) اجازه میدهد تا با استیک کردن توکنهای خود به اعتبارسنجان (Validators) منتخب، در اعتبارسنجی شبکه مشارکت کنند. در حالی که ساختار اجماع شبکه برای انتخاب اعتبارسنجان خاص جهت استیک کردن توکنها مشابه DPoS (اثبات سهام واگذارشده) است، یک تفاوت کلیدی وجود دارد: در DPoS، زمانی که مبلغ استیکشده یک اعتبارسنج مخرب بریده (Slashed) میشود، کاربرانی که توکنهای خود را به آن اعتبارسنج واگذار کردهاند، استیک خود را از دست نمیدهند. با این حال، در NPoS، هم استِیکِ اعتبارسنج و هم استیکهای کاربرانی که آن اعتبارسنج را نامزد (Nominate) کردهاند، بریده میشوند.

۲.۲. نودهای کرونیکل (Chronicle Nodes) علاوه بر تایمچین، آنالوگ دارای «قراردادهای دروازه» (Gateway Contracts) است که به عنوان قراردادهای هوشمند در سایر شبکهها وجود دارند و به عنوان دروازه پیام بین آنالوگ و سایر شبکهها عمل میکنند، و همچنین دارای «نودهای کرونیکل» است که تراکنشهای ورودی به قراردادهای دروازه در زنجیرههای متصل را نظارت کرده و آنها را به سایر قراردادهای دروازه رله میکنند. برای پردازش درخواستهای پیامرسانی متقابل زنجیره به صورت موازی، تایمچین تعداد مشخصی از نودهای کرونیکل را در شارد (Shard)ها گروهبندی میکند. پس از پیکربندی شارد، نودهای کرونیکل موجود در شارد باید به طور دورهای وضعیت آنلاین بودن خود را از طریق «اثباتهای آنلاین» به تایمچین اثبات کنند. اگر یک نود کرونیکل نتواند اثبات آنلاین ارائه دهد و آفلاین تشخیص داده شود، از شارد حذف شده و مبلغ استیکشده آن بریده میشود. علاوه بر این، آنالوگ از TSS (طرح امضای آستانه) برای درخواستهای تراکنش متقابل زنجیرهای خاص استفاده میکند که نیازمند است تا تعداد معینی از نودها اعتبار تراکنش را تأیید کرده و به اجماع ۲/۳ برسند تا از اقدامات مخرب توسط نودهای کرونیکل جلوگیری شود. در حالی که تیم آنالوگ در حال حاضر ۲۴ نود کرونیکل را در تستنت اداره میکند، آنها برنامهریزی کردهاند که سیستم را بهروزرسانی کنند تا کاربران بتوانند با استیک کردن مقدار مشخصی $ANLOG، نودهای کرونیکل را اداره کنند. از طریق این ساختار، با تایمچین که امنیت و تمرکززدایی را در مرکزیت خود تضمین میکند و نودهای کرونیکل که تراکنشهای ارسال شده به آنالوگ از سایر شبکهها را شناسایی و اجرا میکنند، آنالوگ ویژگیهای همکنشپذیری متقابل زنجیرهای مانند «Analog GMP»، «Analog Watch» و «Analog Automation» را فراهم میکند.

۳. ویژگیهای همکنشپذیری آنالوگ ۳.۱. Analog GMP (General Message Passing) Analog GMP ویژگی پیامرسانی متقابل زنجیرهای آنالوگ است که از فراخوانی توابع قرارداد هوشمند بین زنجیرههای مختلف پشتیبانی میکند. توسعهدهندگان میتوانند از GMP برای پیادهسازی ویژگیهای مختلف متقابل زنجیرهای فراتر از پلسازی ساده استفاده کنند، از جمله:

سوآپهای متقابل زنجیرهای (Cross-chain Swaps): پلسازی دارایی و سوآپ را بین دو شبکه در یک تراکنش کاربری انجام دهید. وامدهی متقابل زنجیرهای (Cross-chain Lending): از داراییهای یک شبکه به عنوان وثیقه برای وام در شبکه دیگر استفاده کنید. NFTهای متقابل زنجیرهای (Cross-chain NFTs): NFTهایی را منتشر کنید که به صورت آزاد قابل انتقال باشند و در بین شبکهها سازگاری داشته باشند. حاکمیت متقابل زنجیرهای (Cross-chain Governance): حاکمیت یکپارچه را در چندین زنجیره اجرا کنید.

Frax Finance نمونهای برجسته از پروژههایی است که قصد استفاده از Analog GMP را دارند و برنامهریزی کردهاند تا با استفاده از توکن حاکمیت خود یعنی veFXS که در شبکههای متعدد توزیع شده، حاکمیت یکپارچه را پیادهسازی کنند.

۳.۱.۱.

نحوه عملکرد GMP آنالوگ

زمانی که تراکنشی حاوی درخواست پیام زنجیرهبهزنجیره به یک dApp زنجیرهبهزنجیره با استفاده از آنالوگ ارسال میشود، پیام از طریق فرآیند زیر به شبکه دیگر تحویل داده میشود:

1. dApp زنجیرهبهزنجیرهای که کاربر با آن تعامل دارد، پیامرسانی بین زنجیرهای را با ارسال تراکنش به قرارداد دروازه (Gateway) آنالوگ که در یک شبکه مشخص استقرار یافته است، آغاز میکند.
2. تکهشارد (Shard) گره کرونیکل (Chronicle) مسئول قرارداد دروازه آن شبکه، تراکنش را اعتبارسنجی میکند، TSS را اجرا کرده و آن را به تایمچین (Timechain) ارسال میکند.
3. تایمچین اعتبارسنجی نهایی و ضبط تراکنش ارسالشده توسط تکهشارد را انجام میدهد، سپس تراکنشی را برای اجرا در شبکه مقصد تولید کرده و آن را به تکهشارد تحویل میدهد که با قرارداد دروازه مستقر در آن شبکه تعامل دارد.
4. تکهشارد تراکنش دریافتشده از تایمچین را به قرارداد دروازه در شبکه مقصد ارسال میکند.

در طول این فرآیند، در حالی که کاربران به توکنهای بومی برای شبکه اولیه تراکنش، تایمچین و شبکه مقصد نیاز دارند، آنالوگ با گنجاندن کارمزد دو شبکه دیگر در کارمزد تراکنش شبکه اولیه، تجربه کاربری یکپارچهای مشابه عملکرد در یک شبکه واحد فراهم میکند.

۳.۲. آنالوگ واچ (Analog Watch)

آنالوگ واچ زیرپروتکل آنالوگ است که قابلیتهای ایندکسگذاری و پرسوجوی داده را فراهم میکند و به توسعهدهندگان اجازه میدهد تا دادههای آنچین را از شبکههای مختلف متصل به آنالوگ به طور کارآمد جمعآوری و استفاده کنند. برای استفاده از آنالوگ واچ، ابتدا باید قراردادهای هوشمندی که دادههای مورد نظر شما از آنها سرچشمه میگیرند را لیست کنید. پس از آن، میتوانید Viewهایی ایجاد کنید که محدوده و شکل دادههای جمعآوریشده از قراردادهای هوشمند لیستشده را تعریف کنند و با پرداخت مقدار مشخصی $ANLOG برای فعالسازی View، جمعآوری داده و پرسوجو را اجرا کنید.

اگرچه اجرای پرسوجو بر روی دادههای جمعآوریشده توسط آنالوگ واچ در ابتدا به زبان GraphQL و محیطی برای اجرای آن (مانند GraphQL IDE) نیاز دارد، آنالوگ SDK واچ را ارائه میدهد که پرسوجوها را ساده کرده و نوشتن و اجرای GraphQL را در محیطهای مختلف تسهیل میکند و دسترسی راحتتری به آنالوگ واچ ارائه میدهد. در نتیجه، کاربران میتوانند از طریق Watch Portal که با استفاده از این SDK ساخته شده است، در یک محیط وب قراردادهای هوشمند را لیست کرده، View ایجاد کرده و پرسوجوها را اجرا کنند.

رابط Watch Portal، منبع: Watch Portal

دادههای جمعآوری و پردازششده از طریق واچ میتوانند در dAppهایی که بر اساس دادههای خارجی کار میکنند یا برای نمایش دادههای آنچین مورد نیاز کاربران در فرانتاند dApp استفاده شوند. Frax Finance که در بخش GMP ذکر شد، قصد دارد از هر دو آنالوگ GMP و آنالوگ واچ برای ارائه دادههای تجمیعی قیمت توکنهای $FRAX و$FXS که در چندین شبکه توزیع شدهاند، استفاده کند. در حالی که آنالوگ واچ در حال حاضر به عنوان یک سرویس متمرکز توسط تیم آنالوگ ارائه میشود، آنها قصد دارند سرویس اعتبارسنجی داده درخواستی (On-Demand Data Validation Service) را معرفی کنند که در آن گرههای کرونیکل TSS را اجرا کرده و تایمچین اعتبارسنجی نهایی را بر روی نتایج پرسوجو، مشابه GMP، انجام میدهد تا پایداری داده را تضمین کنند.

۳.۳. آنالوگ اتومیشن (Analog Automation)

همه قراردادهای هوشمند بلاکچین تنها زمانی کار میکنند که تراکنشی که توابع آنها را فراخوانی میکند، رخ دهد. بنابراین، برای خودکارسازی اقدامات خاص در زنجیره، باید از سرویسهای ارائهشده توسط نهادهای متمرکز یا پروتکلهایی مانند Chainlink یا Gelato استفاده کرد، اما حتی این پروتکلها نیز اقدامات را در چندین زنجیره خودکار نمیکنند. آنالوگ اتومیشن پروتکلی است که اقدامات خاص در زنجیره را در محیطی بین زنجیرهای خودکار میکند. کاربران میتوانند با مشخص کردن یک پیام زنجیرهبهزنجیره حاوی اقدامی که باید انجام شود و تنظیم تریگرهایی برای زمانی که تراکنش باید ارسال شود، از اتومیشن استفاده کنند.

اتومیشن تریگرها را از طریق آنالوگ واچ تشخیص داده و پیامهای زنجیرهبهزنجیره را از طریق آنالوگ GMP ارسال میکند. به عنوان یک پروتکل که ویژگیهای کلیدی GMP و واچ آنالوگ را ترکیب میکند، توسعهدهندگان dAppهای زنجیرهبهزنجیره میتوانند از اتومیشن برای پیادهسازی ویژگیهایی مانند زیر استفاده کنند:

• سفارشهای محدود (Limit orders) در صرافیهای غیرمتمرکز زنجیرهبهزنجیره
• خودکارسازی ادعای پاداش و واریز در دیفای زنجیرهبهزنجیره
• حفاظت وثیقه از طریق ویژگیهای نقدینگی خودکار در پروتکلهای وامدهی زنجیرهبهزنجیره

با این حال، ویژگی اتومیشن در حال حاضر تنها در کاغذ سفید و وبلاگ معرفی شده و در تستنت فعلی در دسترس نیست، بنابراین نظارت بر پیشرفت بهروزرسانی ویژگیهای آنالوگ ضروری خواهد بود.

۴. نتیجهگیری

با پدیدار شدن راهحلهای قابلیت همکاری زنجیرهبهزنجیره، تجربه کاربری در محیط چند زنجیرهای نسبت به گذشته به طرز چشمگیری بهبود یافته است. با این حال، حتی با استفاده از راهحلهای موجود همکاری، توسعهدهندگانی که dAppهای زنجیرهبهزنجیره میسازند همچنان با چالشهایی در ساخت برنامههای کاربردی با کیفیت بالا و ویژگیهای راحت مانند استفاده از دادههای آنچین و خودکارسازی تراکنش مواجه هستند. در پاسخ، آنالوگ با ارائه راهحلهای یکپارچه مورد نیاز برای توسعه dAppهای زنجیرهبهزنجیره، از جمله آنالوگ GMP، آنالوگ واچ و آنالوگ اتومیشن و با محوریت تایمچین، هدف دارد محیطی را فراهم کند که توسعهدهندگان بتوانند تنها با استفاده از آنالوگ و بدون نیاز به پروتکلهای متعدد، dAppهای متنوعی بسازند.

در حالی که آنالوگ چشمانداز بالاتری را نسبت به راهحلهای موجود همکاری زنجیرهبهزنجیره به وضوح ارائه میدهد، بسیاری از مکانیسمهای مشخص شده در کاغذ سفید آنالوگ، مانند تمرکززدایی گره کرونیکل، سرویس اعتبارسنجی داده درخواستی و آنالوگ اتومیشن، هنوز پیادهسازی نشدهاند. بنابراین، بهروزرسانی موفق این ویژگیها برای آنالوگ حیاتی خواهد بود تا به چشمانداز بیانشده خود در آینده دست یابد.

منابع

Analog Timepaper Analog Youtube Analog Blog Analog (ANLOG) : l'interopérabilité enfin réalité ? The HTTPS for Web3