معاملات نقدی در مقابل فیوچرز دائمی: مکانیسمها و ریسکها

معاملات نقدی (Spot) شامل خرید مستقیم دارایی پایه است، در حالی که فیوچرزهای دائمی مشتقاتی هستند که قیمت را بدون تاریخ انقضا دنبال میکنند. قراردادهای دائمی از طریق نرخ تأمین مالی و اهرم پیچیدگی ایجاد میکنند. درک این مکانیسمها برای جلوگیری از لیکویید شدن غیرمنتظره یا ضرر ضروری است.

تسویه و مالکیت

در بازارهای نقدی، شما یک دارایی را در ازای دارایی دیگر معامله میکنید. شما مالکیت کامل دارایی را در اختیار دارید. اگر کلیدهای خصوصی را نگه دارید، حق نگهداری (Custody) با شماست. هیچ ریسک متقابلی (Counterparty risk) در مورد حرکت قیمت دارایی وجود ندارد، صرفاً ریسک نگهداری در صرافی مطرح است. فیوچرزهای دائمی قرارداد هستند. شما مالک دارایی پایه نیستید. شما بر روی جهت قیمت در مقابل دفتر سفارشات صرافی شرطبندی میکنید.

مکانیسم نرخ تأمین مالی (Funding Rate)

فیوچرزهای دائمی تاریخ انقضا ندارند، بنابراین بازار از نرخ تأمین مالی برای لنگر انداختن قیمت قرارداد به قیمت نقدی استفاده میکند. وقتی قیمت دائمی بالاتر از شاخص نقدی معامله میشود، موقعیتهای خریدار (Longs) به فروشندگان (Shorts) پول میدهند. وقتی پایینتر معامله میشود، فروشندگان به خریداران پول میدهند. این تبادل سرمایه به صورت دورهای، معمولاً هر هشت ساعت، رخ میدهد. من نرخ تأمین مالی را به عنوان هزینهای برای اهرم میبینم. اگر در دورهای با نرخ تأمین مالی بالا موقعیت داشته باشید، بازدهی شما صرف نظر از جهت قیمت فرسایش مییابد.

اهرم و مارجین

معاملات نقدی معمولاً به صورت ۱:۱ هستند. شما یک دلار میگذارید تا یک دلار دارایی بخرید. فیوچرزها به شما اجازه میدهند تا مارجین depos**it کنید تا ارزش اسمی (Notional) بزرگتری را کنترل کنید. اهرم سودها را تقویت میکند، اما اثر نوسانات جزئی قیمت را نیز تشدید میکند. یک حرکت ۱ درصدی در موقعیتی با اهرم ۱۰ برابر، برابر با حرکت ۱۰ درصدی در حقوق صاحبان سهام (Equity) شماست. این واقعیت ریاضی معاملهگران را مجبور میکند تا در نقاط ورود و خروج دقیق باشند.

پروتکلهای لیکویید شدن

در معاملات نقدی، ارزش اسمی شما کاهش مییابد، اما همچنان دارایی را در اختیار دارید مگر اینکه آن را بفروشید. شما صرفاً به خاطر حرکت قیمت بدهکار نمیشوید. در بازار فیوچرز (Perps)، اگر مارجین شما زیر الزام نگهداری (Maintenance) سقوط کند، صرافی موقعیت شما را لیکویید میکند. آنها معامله را به اجبار میبندند تا ضرر را پوشش دهند. شما کل مارجین اولیه خود را از دست میدهید. در نوسانات شدید، لغزش (Slippage) در حین لیکویید شدن میتواند منجر به منفی شدن موجودی شود، اگرچه صرافیها اغلب صندوقهای بیمهای برای پوشش این موضوع دارند.

چه کسانی باید از فیوچرز دائمی دوری کنند

معاملهگرانی که نمیتوانند به طور فعال بازار را رصد کنند باید از فیوچرز دائمی دوری کنند. اگر معاملهگری را به عنوان یک سرمایهگذاری غیرفعال میبینید، فیوچرزها ریسکهای دمی (Tail risks) غیرضروری ایجاد میکنند. اگر نظم کافی برای تنظیم حد ضرر (Stop-loss) دقیق ندارید، اهرم در نهایت شما را ورشکسته میکند. من به مبتدیان توصیه میکنم تا زمانی که عمق دفتر سفارشات و چرخههای بازار را درک نکردهاند، به معاملات نقدی بپردازند. فیوچرز ابزاری برای سفتهبزی کوتاهمدت است، نه برای نگهداری بلندمدت.

تلههای ساختاری

چندین تله فنی کاربران جدید را شکار میکنند. کاهش اهرم خودکار (Auto-Deleverage یا ADL) زمانی رخ میدهد که صندوق بیمه تخلیه شود و موقعیتهای سودآور برای متعادل کردن دفاتر بسته میشوند. علاوه بر این، علاقه باز (Open Interest) میتواند معاملات شلوغی ایجاد کند که در آن نقدینگی خروج در لحظه ناپدید میشود. در نهایت، تکیه بیش از حد به دادههای لیکویید شدن به عنوان سطوح حمایتی استراتژی ضعیفی است؛ بازار اغلب این استخرهای نقدینگی را شکار میکند.

چکلیست پیش از معامله

پیش از باز کردن یک موقعیت فیوچرز دائمی، این پارامترها را بررسی کنید:

• سطح اهرم: آیا اهرم در سطحی تنظیم شده که از یک نوسان ۳ تا ۵ درصدی جان سالم به در ببرد؟
• نرخ تأمین مالی: آیا نرخ تأمین مالی فعلی به ناحیه معامله من است؟
• قیمت لیکویید شدن: دقیقاً محاسبه کنید که در چه قیمتی موقعیت خاتمه مییابد.
• مارجین نگهداری: آیا وثیقه کافی برای جلوگیری از کال مارجین (Margin call) دارم؟

قیمت دقیق لیکویید شدن یک معامله احتمالی را قبل از باز کردن آن محاسبه کنید. صرفاً به خلاصه رابط کاربری صرافی تکیه نکنید؛ خودتان اعداد را اجرا کنید تا تحمل ریسک خود را تأیید کنید.